De vertekening van plat werken
Wie over een vel heen kijkt, bekijkt het onder een hoek van ongeveer 45 graden. Uw ogen corrigeren dat automatisch, maar uw hand niet. Cirkels worden daardoor licht ovaal, verticale lijnen lopen naar boven toe naar binnen, en gezichten worden net iets te breed. Zet het werk rechtop en de vervorming springt eruit.
Rechtop werken haalt die correctie weg. U ziet wat er staat in plaats van wat u denkt dat er staat, en dat is precies waarom klassieke opleidingen er meteen mee beginnen, ook bij tekenen en niet alleen bij schilderen.
Afstand nemen kan alleen staand
De tweede winst is banaal maar groot: aan een ezel doet u twee stappen naar achteren en ziet u het geheel. Aan tafel moet u opstaan, de stoel wegschuiven en over uw eigen werk heen kijken. In de praktijk doet niemand dat, en dus wordt er urenlang op detailafstand gewerkt aan iets dat op twee meter bekeken zal worden.
Wat u nodig heeft, en wat niet
Voor tekenwerk hoeft u geen atelierezel van veertig kilo. Een lichte staande ezel of een goede tafelezel is genoeg, mits hij drie dingen kan: schuin zetten, op hoogte verstellen, en stevig blijven staan als u met houtskool druk zet. Dat laatste is waar goedkope modellen op afvallen — ze wiebelen mee met elke haal.
Let ook op de klem of de lijst waarin uw drager rust. Voor papier op een plaat werkt een simpele klemband; voor doek is een echte onderligger nodig. Op waar u op moet letten bij de opstelling van uw werkplek staat welke maten daarbij horen, inclusief de hoogte waarop uw ooghoogte en het midden van het werk samenvallen.
Licht is het halve werk
Aan tafel schijnt de lamp op het papier. Aan een ezel schijnt hij al snel in uw ogen of maakt hij een glimmende plek precies waar u werkt. De vuistregel: het licht komt van links boven als u rechtshandig bent, en van rechts boven als u linkshandig bent, zodat uw hand geen schaduw op het werk gooit. Eén lichtbron, geen twee.
De overstap hoeft niet groot te zijn
Begin met een tafelezel naast uw huidige plek en werk er een week op. Vrijwel iedereen merkt binnen een paar sessies dat de lijnen strakker worden en dat het werk minder vaak scheef eindigt. Wie daarna doorpakt naar een staande ezel, vindt op een site over doeken en schildersezels de verschillen tussen de modellen, inclusief wat een drieppotige ezel wel en niet kan in een kleine kamer.
En bewaar uw tafel voor wat hij goed kan: uitwerken, inkleuren en alles waarbij u toch over het werk gebogen zit.