De basis: voorbereiding en materialen
Voordat je de eerste lijn zet, is een goede voorbereiding essentieel. Denk aan je gereedschap. Je hebt geen dure professionele set nodig om te beginnen met gezichten tekenen. Eenvoudige materialen volstaan vaak al.
Wat heb je nodig voor je begint?
• Potloden: Start met een paar hardheden. Een HB voor lichte lijnen en een 2B of 4B voor de donkere delen en schaduwen.
• Papier: Kies glad tekenpapier. Te ruw papier ‘eet’ je potloodpunt te snel op.
• Gum: Een kneedgum is fantastisch. Je drukt hem op het papier om grafiet op te nemen, in plaats van te vegen.
• Referentiemateriaal: Een duidelijke foto of een echt model. Werken naar het leven is de beste oefening voor het leren realistische gezichten tekenen.
Zorg dat je licht goed valt. Direct licht zorgt voor harde schaduwen. Zacht, diffuus licht helpt je om de subtiele rondingen van het gezicht beter te zien en te vangen op papier.
Stap 1: De basisvorm en proporties vastleggen
Veel beginnende tekenaars maken de fout te snel details te willen tekenen. Stop daar. Een gezicht is in de basis een driedimensionale vorm. We beginnen daarom met de structuur, de basisprincipes van gezicht tekenen.
De eivorm en de hoofdlijn
Begin met een lichte ovaal of ei-vorm. Dit is de schedel. Teken hierin een verticale lijn van boven naar beneden. Dit is je centrale loodlijn. Deze lijn helpt je de symmetrie te bewaren. Zelfs als je een gezicht schuin tekent, is deze lijn jouw anker.
Vervolgens bepaal je de nek en de kaaklijn. Houd het simpel. Het gezicht is geen perfect ei. De onderkant van de kaak is smaller dan de bovenkant van de schedel. Teken deze lijnen heel zachtjes. Je kunt ze later altijd aanpassen.
VIDEO: Hoe teken je een gezicht? | Geen Wonder | Het Klokhuis
De cruciale horizontale lijnverdeling
Nu komt het meest belangrijke deel voor correcte gezichtsverhoudingen. De meeste fouten ontstaan hier. De lijnen die je nu zet, bepalen de plaatsing van alle kenmerken.
• Ooglijn: De ogen zitten precies in het midden van het hoofd. Ja, dat klinkt misschien tegenstrijdig, omdat je denkt dat het voorhoofd groter is. Maar als je de totale lengte van de schedel meet (bovenkant hoofd tot kin), dan ligt de ooglijn precies in het midden van die afstand.
• Neuslijn: De neus komt halverwege tussen de ooglijn en de kin.
• Mondlijn: De mond bevindt zich ruwweg op een derde van de afstand tussen de neuslijn en de kin.
Deze lijnen zijn jouw gids. Gebruik ze als ankers. Ze helpen je enorm bij het leren tekenen van een portret.
Stap 2: De plaatsing van de gelaatstrekken
Nu we de ‘landkaart’ hebben, plaatsen we de bezienswaardigheden. Onthoud: dit zijn nog steeds lichte schetslijnen. We bouwen op.
Informatieve bronnen
Hier zijn enkele informatieve links speciaal over Gezicht tekenen in stappen: eenvoudige uitleg.
• Hoe je een Wolf tekent, Alfamannetje, Makkelijke Stap voor … – Reddit
• Realistisch Gezicht / Portret leren tekenen – Hobbytekenen.nl
De ogen en de breedte
De afstand tussen de ogen is vaak een verrassing voor beginners. De breedte van één oog is ongeveer gelijk aan de ruimte tussen de ogen. In feite passen er vijf ogen breed op de breedte van het hoofd. Teken de basisvormen van de ogen op de ooglijn. Begin met amandelvormen, niet met cirkels.
De neus en de breedte
De breedte van de neus wordt bepaald door de binnenhoeken van de ogen. Dit is een handige vuistregel voor het tekenen van de neus in perspectief. Teken de neusbrug als een driehoek of een eenvoudige verticale vorm, en markeer de vleugels. We tekenen de details van de neus pas veel later.
De mond en de breedte
De mond strekt zich meestal uit tot waar de pupillen van de ogen eindigen (de onderkant). Teken de mond als een horizontale lijn tussen de twee denkbeeldige lijnen die van de binnenhoeken van de ogen naar beneden lopen. De bovenlip is vaak korter dan de onderlip.
Stap 3: De contouren en de schedelvorm verfijnen
De basisstructuur is er. Nu gaan we van de platte vorm naar de driedimensionale structuur. Dit is waar je gezicht ‘vorm’ krijgt.
De oren positioneren
De oren zijn belangrijk voor het vangen van de breedte en de hoek van het hoofd. De bovenkant van het oor ligt meestal op de hoogte van de wenkbrauwlijn (of net iets daarboven). De onderkant van het oor valt samen met de onderkant van de neus.
Let op: oren zijn complexe structuren. In de beginfase teken je ze als een C-vorm die aan de zijkant van het hoofd vastzit. Later voeg je de binnenste lijnen toe als je meer oefening hebt in anatomisch correcte portret schetsen.
De wenkbrauwen en het voorhoofd
Teken een lichte lijn voor de wenkbrauwen. Deze ligt ongeveer een vingertopbreedte boven de ooglijn. Het voorhoofd is een gebogen oppervlak. Corrigeer je initiële ei-vorm waar nodig om de ronding van het voorhoofd te volgen. Denk eraan dat het voorhoofd naar achteren helt, niet recht naar voren staat.
Stap 4: Schaduw en textuur aanbrengen
Details komen pas als de structuur klopt. Nu is het tijd voor schaduw, ook wel shading genoemd. Schaduw geeft diepte en maakt je tekening levendig. Dit is de sleutel tot gedetailleerde gezichtstekeningen.
De lichtbron bepalen
Kijk naar je referentie. Waar komt het licht vandaan? De schaduwen vallen altijd aan de tegenovergestelde kant. Bepaal de kernschaduwen: onder de neus, onder de onderlip, in de oogkassen en langs de kaaklijn aan de schaduwzijde.
Laagjes opbouwen
Gebruik je zachtere potloden (2B of 4B) voor de donkerste delen. Werk in lichte lagen. Teken niet meteen de diepste schaduw. Bouw de toon langzaam op. Dit heet ’tonale gradatie’.
Let op de overgangen. De overgang van licht naar donker moet vloeiend zijn. Dit bereik je door heel zachtjes te drukken en, indien nodig, de overgang te ‘blenden’ met een verfkousje of een zachte gum om het grafiet te verspreiden. Wees voorzichtig met te veel blenden; dit kan je tekening er ‘modderig’ uit laten zien.
Haar en textuur
Behandel het haar niet als een massa lijnen. Zie het als grote vormen die licht vangen. Bepaal eerst de algemene vorm van het kapsel. Teken de individuele haren alleen aan de randen en daar waar het haar beweegt of gescheiden is. De meeste haarmassa is een donkere schaduw. Het is de glans (het ongetekende papier) dat het haar doet leven.
Stap 5: Finetuning en de laatste correcties
Je bent bijna klaar. Neem nu afstand van je werk. Kijk er een meter vandaan naar. Kloppen de verhoudingen nog steeds? Dit is het moment om je kneedgum te gebruiken om de hoogste lichten terug te brengen. Druk de gum zachtjes op plekken waar het licht het felst valt, zoals op de brug van de neus of op de ogen.
Focus op de ogen. Ze zijn de ziel van je portret. De pupil is het donkerste punt, maar laat een klein wit stipje over (de schittering). Dit kleine detail geeft direct leven aan de blik. Door dit nauwkeurig te doen, verbeter je je technieken om levendige ogen te tekenen.
Veelgestelde vragen over het gezicht tekenen
Wat is de moeilijkste stap bij het tekenen van een gezicht?
De moeilijkste stap is vaak het correct plaatsen van de ogen en de neus in verhouding tot elkaar, vooral wanneer je een gezicht schuin tekent. Oefening met de basislijnen uit Stap 1 helpt enorm om dit probleem op te lossen.
Moet ik altijd met geometrische vormen beginnen?
Ja, het is sterk aanbevolen. Het starten met een basisvorm (een ei of een bol) geeft je een driedimensionaal referentiepunt. Dit helpt je om latere schaduwen en perspectief veel makkelijker toe te passen op de structuur. Met deze techniek kun je later complexere objecten creëren, zoals het tekenen van een bril.
Hoe krijg ik mijn portretten er minder plat uit te zien?
Als je de basis van het portrettekenen wilt leren, begin dan met contrast en schaduw. Vlakheid komt door een gebrek aan contrast en schaduw. Besteed extra aandacht aan de kernschaduwen – de donkerste delen. Zorg voor een goed bereik tussen de lichtste delen (wit van het papier) en de donkerste delen (diep grafiet). Dit contrast creëert de illusie van diepte.