De magie van ‘Leren tekenen met de rechterhersenhelft’
De naam kan wat mysterieus klinken, maar de kern van deze benadering is verrassend eenvoudig en revolutionair. Het gaat om de manier waarop je hersenen informatie verwerken. Onze linkerhersenhelft is de logische denker. Die analyseert, benoemt en vergelijkt. Wanneer je probeert te tekenen, bemoeit die linkerhelft zich te veel. Hij zegt: “Dat is een oog, dus ik teken een ovaal.” Het resultaat is vaak plat en levenloos. Je tekent wat je weet, niet wat je ziet.
De techniek die we hier bespreken, stimuleert de rechterhersenhelft. Dit deel van je brein is verantwoordelijk voor intuïtie, gevoel en ruimtelijk inzicht. Het ziet vormen, relaties en patronen, zonder labels te plakken. Als je leert om die linkerhersenhelft even stil te zetten, openen zich de deuren naar echt observeren. Dit is de essentie van de methode van de befaamde tekenlerares. Je ontdekt hoe je de wereld om je heen op een nieuwe manier vastlegt op papier. Het draait om het loslaten van je innerlijke criticus. Om de theorie om te zetten in de praktijk, kun je de methode zelf ervaren.
Het belang van perspectief en positieve suggestie
Veel mensen denken dat ze creatief blokkades hebben. Vaak is het een angst om fouten te maken. Deze tekenmethode pakt dit bij de wortel aan. Het biedt concrete oefeningen die je dwingen om anders te kijken. Je leert dat ‘goed tekenen’ niet betekent dat het direct perfect moet zijn. Het gaat om het proces van zien en vastleggen. Het ontwikkelen van je visuele vaardigheden is een reis, geen sprint.
Een cruciaal onderdeel in het leerproces is het gebruik van omgekeerde afbeeldingen. Dit klinkt misschien vreemd, maar het werkt wonderwel. Wanneer je een afbeelding ondersteboven houdt, kan je linkerhersenhelft de bekende vormen niet direct benoemen. Het kan het niet meer vergelijken met de ‘standaard’ appel of neus. Je wordt gedwongen om alleen naar de lijnen, de contouren en de relaties tussen de vormen te kijken. Dit is een krachtige techniek om leren tekenen van portretten toegankelijker te maken, omdat je even vergeet dat je een gezicht tekent.
Concrete oefeningen om de rechterhersenhelft te activeren
Wil je direct aan de slag om je tekenvaardigheden te verbeteren? De methode biedt verschillende, laagdrempelige oefeningen. Je hebt alleen wat potloden, papier en een object nodig om naar te kijken. Denk aan een simpele beker of je eigen hand.
Hier zijn enkele fundamentele oefeningen die je direct kunt toepassen:
• Negatieve ruimte tekenen: Focus niet op het object zelf, maar op de lege ruimte rondom het object. Als je bijvoorbeeld een stoel tekent, teken je de lucht tussen de poten en de rugleuning. Dit dwingt je ogen om de contouren en verhoudingen nauwkeuriger waar te nemen.
• Contourlijnen tekenen (Blind contour drawing): Dit is een klassieker. Plaats je potlood op het papier. Kijk naar het object dat je tekent – je hand, een plant, een ander voorwerp – en laat je ogen de vorm volgen. Teken zonder naar je papier te kijken. Je hand beweegt tegelijk met je ogen. Het resultaat zal rommelig zijn, maar de activatie van je visuele systeem is enorm. Je traint je hand om de informatie van je oog direct te volgen. Dit is cruciaal voor het leren tekenen van realistische vormen.
• Het tekenen van ‘grenslijnen’: Dit is een variatie op de contour. Je tekent de buitenste randen van het object, maar je focust je op de hoeken en de plaatsen waar de lijnen van richting veranderen. Zie het als het traceren van de ‘botslijnen’ van het object.
VIDEO: Self-Portrait using Betty Edwards Method of Drawing on the Right Side of the Brain
Het belang van donkere en lichte vlakken (Schaduw en toon)
Nadat je de basisvormen en contouren onder de knie hebt, is de volgende stap het toevoegen van diepte. Je ziet een driedimensionale wereld, dus jouw tekening moet dat ook suggereren. Dit doe je met licht en donker. Vergeet het kleuren of arceringen met fijne lijntjes. De methode leert je om te kijken in termen van vlakken.
Kijk naar een voorwerp in het licht. Je ziet niet ‘donker’ en ‘licht’. Je ziet verschillende tinten grijs, schaduwpartijen en hooglichten. De oefening is simpel: bepaal de donkerste tint en de lichtste tint. Alles daartussenin is een tussenliggende grijstint. Je verdeelt het object in een paar duidelijke vlakken. Dit helpt je om leren tekenen met potlood te transformeren van een lijntekening naar een object met volume. Het is een kwestie van observeren welke delen van het object het minste licht vangen.
Hoe pas je dit toe op complexe onderwerpen?
Je vraagt je misschien af hoe je deze technieken kunt gebruiken voor meer uitdagende onderwerpen, zoals hoe leer ik mensen tekenen. Het antwoord ligt in het deconstrueren van het complexe naar het simpele.
Een menselijk gezicht of lichaam lijkt intimiderend, omdat je onbewust alle ‘regels’ kent over hoe een oog eruit moet zien. Door de rechterhersenhelft te activeren, omzeil je die regels tijdelijk. Je kijkt naar:
• De verhoudingen: Hoe groot is de afstand tussen de neus en de mond in vergelijking met de afstand tussen de ogen?
• De overlappende vormen: Waar overlapt de kin de hals? Waar komt de haarlijn de voorhoofdlijn tegen?
• De negatieve ruimtes: Teken de ruimte tussen de arm en het lichaam, of de ruimte tussen de twee oren.
Je begint met de grove lijnen, de basisstructuur, en je werkt van daaruit steeds gedetailleerder. Elke stap is een kleine observatie, geen grote, angstaanjagende taak.
Doorzettingsvermogen: De sleutel tot echt leren tekenen
Onthoud dat dit een vaardigheid is. Niemand tekent direct meesterwerken. Het gaat om consistentie en geduld. Blijf de oefeningen herhalen, zelfs als je het gevoel hebt dat je vastzit. Je traint spieren in je brein en je ogen. Die spieren worden sterker door herhaling.
Zoek naar kleine successen in elke tekening. Heb je de verhouding van de schouder dit keer iets beter gevangen dan gisteren? Dat is winst. Het doel is niet om een exacte kopie te maken, maar om de wereld met je eigen ogen te interpreteren en die interpretatie op papier te zetten. Geniet van het proces van ontdekken hoe jouw handen de beelden die jouw ogen registreren, kunnen vangen.
*
Veelgestelde vragen over tekenen leren
Heb je nog vragen over hoe je deze methode het beste in de praktijk brengt?
Vraag: Hoe lang duurt het voordat ik beter begin te zien?
Antwoord: Je begint direct beter te zien zodra je de oefeningen met volle aandacht doet. Echte verbetering in je tekenwerk merk je vaak na een paar weken consistente oefening met de rechterhersenhelft technieken.
Vraag: Moet ik stoppen met het tekenen van symmetrische objecten?
Antwoord: Nee. Zodra je comfortabel bent met de basisprincipes van contourtekenen, kun je symmetrische objecten aanpakken. Begin dan wel door de middenlijn te markeren en de helften afzonderlijk te observeren.
Vraag: Welk materiaal is het beste voor deze oefeningen?
Antwoord: Houd het simpel. Een eenvoudig HB-potlood en gewoon printerpapier zijn ideaal. Zo vermijd je de neiging om te perfectionistisch te zijn met dure materialen voordat je de basistechniek onder de knie hebt. Wil je meer tips om tekenen voor beginners onder de knie te krijgen?
Aanvullende informatie
Hier is een samengestelde lijst van links die je alles vertellen over Leer tekenen met de technieken van Betty Edwards.
• Betty Edwards – Leer Tekenen met het Rechterbrein